Okupanci

Prawo, w majestatycznej swej równości (stwierdził dawno temu Anatole France) zabrania zarówno biednym, jak i bogatym spać na ulicy, żebrać i kraść chleb. Mylił się o tyle, że spanie spaniu nierówne: niektórych wystarczy zgarnąć do izby wytrzeźwień, przypiąć pasami i spuścić wpierdol; na innych trzeba nasłać chmarę policji po zmroku, z dala od kamer, ale na widoku przechodniów, i odseparować od zdrowej tkanki społecznej.

Walka z okupantem Warszawy trwa, nie będzie pluł nam w twarz.

Trzy szybkie myśli, które mnie naszły.

Raz: fajnie byłoby myśleć, że władze miasta Warszawy czują się egzystencjalnie zagrożone przez kilkanaście osób z antykapitalistycznymi hasłami. Interwencja była tak absurdalna — dziesiątki policjantów, trzynaście spokojnych i nieuzbrojonych osób na chodniku — że przechodzień, którego na miejscu spotkałem, pytał mnie, czy tu kogoś zabili. Niestety, nie widzę tu panicznego miotania się konającego systemu, ani głupiej decyzji, która źle wygląda w mediach (na punkcie mediów, “społecznościowych” i zwykłych, jestem potwornie cyniczny, za co obwiniam Guya Deborda). Dla mnie to całkiem racjonalna strategia reagowania nieproporcjonalnie wielkimi siłami na nawet drobne zaburzenia “porządku społecznego”, szczególnie w samym centrum stolicy i tuż przed tymi zasranymi mistrzostwami.

Media i tak powiedzą akurat tyle, żeby wpasować się w oficjalny dyskurs — że może interwencja przesadzona, ale wina jest po obu stronach, bo przecież jeśli miasto odmawia zgody na zgromadzenie i protest, to musi mieć dobry powód, prawda? Nie wiem, czy możliwe jest jakieś “przebicie się” w tych mediach z przekazem, że przestrzeń publiczna należy do wszystkich po równo. Każdy głos, który chce być dopuszczony do mainstreamowych środków przekazu, musi zakłądać z góry, że jedyną mającą prawo istnieć ideologią jest liberalizm — inaczej zostanie zagłuszony lub obśmiany. Liberalizm uważa przestrzeń publiczną za irytujące zło konieczne i myśli przede wszystkim w kategoriach przestrzeni prywatnych, dlatego też bez trudu przychodzi mu uznanie całej Warszawy za coś w rodzaju prywatnego folwarczku prezydent Gronkiewicz-Waltz, do spółki z różnymi agencjami nieruchomości.

Więc interwencja policji nie była wiadomością dla mediów, tylko dla okupantów i innych elementów wywrotowych. Chodzi o zwyczajne zastraszenie.

Dwa: bardzo boję się przeszczepiania na nasz grunt amerykańskich haseł o 99% społeczeństwa. Bardzo, bardzo się tego boję. “99% społeczeństwa” to chwytliwy slogan, ale fatalna analiza i każdy, kto przygląda się losom Occupy Wall Street, widzi, że niezdolność wielu Amerykanów do przekroczenia tego hasła ma fatalne skutki. Bo — nie wgłębiając się nawet za bardzo w analizę klasową — według liberalnych sympatyków Occupy pod 99% podpada przecież też, dajmy na to, policja. A to już jest wymaganie od bitego solidarności z bijącym.

Trzy: powyższą krytykę oferuję w duchu wsparcia, a nie żeby nabić sobie jakieś ideologiczne punkty. Dobrze, że okupacja jest, i ważne, żeby była jak najdłużej. Najlepiej tak długo, aż nie będzie potrzebna.

na niskie ciśnienie najlepsza gazeta pe el

Dzisiaj po polsku, bo się wściekłem.

Dwa lata temu policjanci przyszli sobie na Stadion Dziesięciolecia i zastrzelili Maxwella Itoyę. “Czemu, ach, czemu”, pytają spłakane dzienniki tudzież gazety, “czemuż musieli dopuścić się nadużycia władzy, czemu, laboga”, a odpowiedź jest przecież taka prosta. Bo mogli.

Po dwóch latach prokuratura potwierdza, że mogli, umarzając śledztwo, a gazeta.pl dodatkowo uspokaja wątpliwości, bo przecież “padł strzał”, a kula “pechowo” poszła w tętnicę. Policjanci to przecież nieledwie niemowlęta, których obchodzić się z bronią nigdy nie uczono, a strzał padł sam przez się, zły traf i wola Boża tak chciały, rozejść się.

Warto powtórzyć, że Stadionu Dziesięciolecia już nie ma. W jego miejscu stoi ogromniasty nocnik, i to nie byle jaki nocnik, bo narodowy. Żeby ten nocnik postawić, stary stadion trzeba było wyburzyć, a ludzi, którzy tam trudnili się drobnym handlem — w dużej części imigrantów — wykurzyć. Ciekawe, że tak się z woli Bożej złożyło, że policjant jednego z tych imigrantów zastrzelił, bo inaczej nie jest jasne, czy imigranci zrozumieliby, że w imię narodowego nocnika muszą wynieść się gdzieś, gdzie nie będą kłuli w oczy. A że poniosą na tym konkretne materialne straty? Cóż, dla narodu trzeba się poświęcać.

Ktoś mi pewnie zarzuci szukanie spisku. Ale chodzi właśnie o to, że spisku nie było i Itoya nie musiał zginąć. Skoro już jednak jakiś zbir go zabił, to się świetnie dla władzy składa, bo można na tym zbić niezły symboliczny kapitał. Na pokaz załamujemy ręce, biadolimy, szukamy winnych, a w podtekście: nie fikaj, nie stawiaj się i nie utyskuj na narodowe nocniki, kloaki, wychodki i sracze, bo patrz, jak to się kończy. Groźba? Nie, nie, skąd, my nikomu nie grozimy, po prostu czasem się tak nieszczęśliwie zdarza.

Nie szokuje mnie specjalnie, że gazeta kropka pl tego nie widzi, bo dziennikarz jest od tego, żeby pisać rzeczy, które się sprzedają, czyli innymi słowy rzeczy sprzedajne. “Sprawa zasługiwała na wyjaśnienie”, pisze dziennikarz, pióro w nocniku umoczywszy, i czeka, aż ktoś mu to wyjaśnienie pod nos podetknie: oto niezłomny poszukiwacz prawdy. Ale mimo że nic nie wiadomo, to jednak wiadomo (najwyraźniej), że “to oczywista bzdura”, że była to rasistowska zbrodnia.

Tu jednak trzeba pogratulować dedukcji, bo “rasistowska zbrodnia” może istnieć tylko wtedy, gdy rasizm uważa się za zbrodniczy. Kiedy jest na porządku dziennym, wpisany w funkcjonowanie telewizji, policji, literatury, prawa, mowy codziennej, państwa i Unii Europejskiej, jak można w ogóle mówić o zbrodni? Gdyby Europa wierzyła w zbrodniczość rasizmu, nie stawałaby na głowie, żeby Andersa Breivika uznać za niepoczytalnego wariata, zamiast wyznawcę bardzo spójnej, bardzo konsekwentnej i bardzo zbrodniczej ideologii.

Nikogo w Polsce specjalnie dziś nie obchodzi, jak wyglądał kolonializm w Nigerii, przecież my nie kolonizowaliśmy, my jesteśmy naród przez historię uciśniony, mamy czyste ręce, itd, itp, więc w kategoriach rasizmu myśleć nie lubimy i nie umiemy. Ale kiedy przyjeżdża do nas z Nigerii Maxwell Itoya, i kiedy jakiś oprych strzela do niego, to o rasistowskim lub nie charakterze tej zbrodni nie decyduje to, co oprych sobie myślał, kiedy strzelał — bo kto do tego dojdzie — tylko to, w jaki kontekst ten strzał się wpisuje, i to, jak na to reagujemy. Bo jeśli reagujemy poważnym kiwaniem głową, kiedy mówi, że on tylko wykonywał swoją opryszą pracę, bo kazali trochę przycisnąć imigrantów na bazarze, to godzimy się na to, że ktoś taką pracę musi wykonywać, i że może jest nieprzyjemna, ale konieczna.

Ciekawe, kto z nas powie to samo o Robercie Dziekańskim. Jeśli wierzymy, że rasizm jest zbrodniczy, to obie te śmierci traktujemy może nie identycznie, ale z identyczną powagą. Nie chce mi się teraz grzebać w archiwach i szukać, co o Dziekańskim pisał Piotr Machajski, jeśli cokolwiek. Ale wszyscy pamiętamy, co i w jaki sposób pisały wtedy umiarkowane, rozsądne, obiektywne, liberalne, centrowe, mainstreamowe media, pod które gazeta kropka pl z pewnością podpada.

Rożnica między tamtą sprawą a morderstwem Itoyi pokazuje wyraźnie, że centrowy “obiektywizm” jest w Polsce (i gdzie indziej też) rasistowski. Nie dlatego, że po kryjomu przybija piątkę Dmowskiemu z Hitlerem, ale poprzez selekcję informacji i sposób ich przedstawienia. Rasizm naprawdę groźny to ten, którego na pierwszy rzut oka nie widać, i o którym mówić nie wypada.

Worth a thousand words

The banner says “The Melchior Wańkowicz Journalism College, Warsaw”; those people up there on the balcony are presumably journalism students, possibly lecturers.

What they’re looking down on, in what appears to be mild bemusement, is a bunch of folks marching, waving flags and chanting in support of tenants’ rights.

The situation, especially in Warsaw, is dire. The general consensus in housing policy appears to be “throw it all to the wolvesprivate sector.” City-owned buildings are routinely being handed over to people with the flimsiest claims to pre-WWII ownership or inheritance. Virtually the only new apartment blocks being built are monstrous suburban fortresses for the “middle class.” Meanwhile, people entitled to housing assistance, which local and municipal governments are under obligation to provide, get put on a waiting list and told to come back in, oh, about seven years. And the rent is too damn high.

It’s business as usual: the legislative, judicial and executive apparatus of the State protects property owners while tenants get bled dry.

Look at these journalists: look how they’re dressed, check out their body language — comfortable, smirking, dominant. The crowd of at least a few dozen people, somewhere under a hundred, is invisible, and if they don’t bother writing about it, it will damn well stay that way. And if they do bother, it will become whatever they want it to be.

Or so they’d like to think, anyway. That picture? It’s an amazingly immediate, fascinatingly obvious manifestation of hegemony. But this one?

This is resistance.

No words

Sometimes you do discourse analysis, and sometimes the stark reality of immeasurable pain jumps out at you and demands your attention.

Imagine for a while you live in Poland. Imagine that, in 1993, a law providing for more or less on-demand abortion gets overturned as a result of backroom deals between the glorious heroes of Solidarity and the Catholic Church, in exchange for the latter’s prior cooperation against the toppled regime. Imagine that a new, draconian abortion ban is passed.

Imagine that the social democrats — many of them former apparatchiks of that same regime — win the subsequent parliamentary election in 1993 and form a coalition with the centrist regionalists, riding a wave of growing resentment towards the transition into Proper Capitalism, which was supposed to bring widespread prosperity. Imagine they don’t touch the abortion ban at all. Imagine that the very same social democratic party gets elected in 2001, again taking advantage of growing discontent against the post-Solidarity centre-right. Imagine that, in exchange for the Catholic Church’s blessing for the upcoming EU accession referendum, they promise not to touch the abortion ban at all. They keep their word.

The deals with the Church are my speculation, corroborated by some testimonies but no official documents. Everything else is God’s own truth.

Now imagine you’re here, in 2011, and the 1993 law stands. Terminating a pregnancy is permissible in very restricted cases (rape, incest, serious health risks, an irreversibly damaged foetus). In cases of rape, it’s first-trimester only; if you don’t go to the cops immediately, or the procedure stalls, you might end up shit out of luck anyway. Similar procedural barriers exist in the other cases. As if that wasn’t enough, doctors are free to hide behind a very broad conscience clause. Most do, whether out of actual conviction, peer pressure or a profit motive (why perform the procedure in your state hospital for free, when you can appeal to your delicate conscience, while simultaneously handing a woman the address of your private clinic, where “something can be arranged”?)

Are you quite done imagining all that? Now imagine that, in a country of over 38 million people, there are just over five hundred legal abortions performed a year, in addition to a few dozen convictions of abortion doctors.

Basic demographic data and international comparisons suggest that this is utterly ludicrous. The actual number has to be at least one hundred thousand per year, and almost definitely more. Hundreds of thousands of completely unregulated, invasive medical procedures on women’s bodies.

It’s common knowledge that a black market abortion will run you anywhere between 2,000 and 4,000 zł. The average wage is estimated at around 3,000 zł, but considering that about 60% of the population — that’s twenty three million people — subsist below the so-called “social minimum”, estimated somewhere between 750 and 950 zł per capita, the average wage is fucking bullshit. Illegally terminating a pregnancy, if you’re not “middle class”, will cost you around three monthly salaries, possibly more. Just what you’re supposed to eat for these three months is rather unclear. Cake, I suppose.

Access to contraception is limited; it may not be illegal, but you’ll pay a mint for most commonly prescribed pills. State-funded healthcare doesn’t cover most of them. If you can’t or don’t want to go on hormonal pills, good luck finding anything other than condoms outside of large cities. Sex ed in schools is all but nonexistent. At best, the few obligatory hours will get shoved onto the school counsellor or PE teacher; at worst, it’ll be the religious ed teacher. (Did I mention religious education is an “unofficial”, but in practice almost mandatory, part of the curriculum?) Oh, and voluntary sterilization is illegal.

Are you beginning to grasp the scope of this enormity? And I haven’t even gotten to the part about social stigma and gender expectations and pervasive misogynistic myths.

Poland wants women to suffer. There are no words, no fancy concepts, just this simple fact: if you are a woman, the entire patriarchal shithole of a country is out to get you. One way or another, it wants to take your life away.

In the coming months, I’ll be working with some good people to push for comprehensive reproductive rights reform. I’ll try to get the proposed new law translated into English as soon as I can. By global standards, the bill is pretty tame; by local ones, it’s just about revolutionary.

I don’t believe in luck. Please wish us justice.

What do you do with a dead president?

You’d think that the title is a setup for a particularly macabre and irreverent joke, but no*. This is the question that has, apparently, divided Poland in the last few days. The idea is that Kaczyński is going to be buried in the crypts under the Wawel Cathedral, the traditional place of internment for the earthly remains of kings and national icons, notably including Piłsudski, Kościuszko, Sobieski and other bigwigs. Many people were quick to oppose this idea, an impromptu protest was staged, I can’t hardly go anywhere without overhearing some people arguing about the proper manner of getting rid of the body.

It’s all very confusing, especially since the usual pros and cons that get brought up time and again are so interchangeable. Don’t, he’s not enough of a national hero. Do, we need to get over petty rivalries in a time of national mourning. Don’t, he was a longtime resident of Warsaw. Do, he is now symbolically a martyr of Katyń. Don’t, this is politically motivated. Do, the opponents are politically motivated.

How do you make sense of all this? Well, you don’t, without some broader frame of reference, and that frame is Polish nationalism.

It’s a simple enough thing to grasp once you think about it: to argue about whether this particular corpse has the right to be enshrined in the vaults of the national imagination, both sides of the discussion need to share an assumption that some corpses do deserve that honour, and others don’t. The conversation then boils down to the question: which nationalism is the right one? The one that admits Kaczyński to the halls of national fame, or the one that bars him?

This, again, is a futile conversation, because nationalism is a tremendous, chimerical beast that contradicts itself. It can easily accomodate both Kościuszko, the proto-abolitionist and classical liberal in the best sense of the term, and Piłsudski, the authoritarian dictator. It can include, without being immediately torn apart by sheer historical irony, both the vile racist Dmowski and the vaguely liberal, nerdy Narutowicz. As long as enough people can agree on the “greatness” of a particular figure, regardless of what that figure stands for, nationalist mythology will welcome it with open arms.

Nationalism has its uses. Throughout the world, especially in Africa and India, it has proven itself to be extremely effective in anticolonial struggles. It’s only when decolonization and sovereignty are achieved that the ugly underside of nationalism becomes painfully apparent–through the mythologization of incompetent and corrupt leaders as Fathers of the Nation, the ethnocentrism, the quasi-mystical legitimation for any and all state-perpetrated violence, the militarism, the cult of triumphant masculinity.

To some degree, these tendencies are curbed or obscured in the so-called “mature democracies” of the West, but they are always present, ready to erupt from underneath the surface of polite and civilized debate at times of tension and crisis. There isn’t a single nation-state in the world that hasn’t seen this happen, in one form or another, and as long as there are nation-states, such outbursts are inevitable. And whatever your opinion on the usefulness or justifiability of nation-states might be, they’ll be around for a long, long time yet.

It makes sense to get angry and exasperated about nationalist myth-making. I certainly can’t handle The News right now; the onslaught of vicious bullshit, overinflated sentiment and self-important grandstanding is simply overwhelming, as is the hypocrisy. The anti-Kaczyński website Spieprzaj, dziadu (“Get the fuck out, you old shit” in loose translation, named after something the late president said to a detractor after a campaign meeting in 2002), is closing up shop, not with a vitriolic bang of “MISSION ACCOMPLISHED”, as you might expect from the name, but with a whimper of acknowledgement of “the greatest tragedy of post-WWII Poland.” Not a lot of people are missing Anna Walentynowicz, either.

What’s more useful than getting pissed, however, is trying to understand the situation. There’s a lot of third-rate analysis being churned out by all sorts of news outlets–bombastic sounds are being made about Polish-Russian reconciliation, for instance, without putting the (admittedly groundbreaking) symbolic gestures in the context of Russian economic and political interests in Europe. It’s business as usual, of course, but anyone at all interested in politics would do well to take a much closer look at this entire clusterfuck.

_{*) It would have been, actually, but I can’t think of a good enough punchline.}